Als zaakvoerder neemt u dagelijks belangrijke beslissingen. U bouwt aan uw onderneming, creëert u werkgelegenheid en kijkt u vooruit. Maar één vraag verdwijnt vaak naar de achtergrond: hoe goed is uw pensioen eigenlijk geregeld?

Het wettelijk pensioen voor zelfstandigen ligt meestal aanzienlijk lager dan dat van werknemers of ambtenaren. 
Gelukkig bestaan er fiscaal aantrekkelijke oplossingen om de kloof te verkleinen.  Maar wat kiest u het best: een VAPZ, IPT of een combinatie van beide?

Aanvullend pensioen: geen luxe, maar een noodzaak

Als zaakvoerder heeft u de vrijheid om zelf uw aanvullend pensioen vorm te geven. In de praktijk spelen twee financiële oplossingen hierbij een centrale rol: 

• het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ)
• de Individuele Pensioentoezegging (IPT)

Beide producten laten u op een fiscaal efficiënte manier pensioenkapitaal opbouwen, met elk hun eigen kenmerken. 

Wat hebben VAPZ en IPT gemeen?

Het VAPZ en de IPT hebben hetzelfde doel: uw wettelijk pensioen aanvullen. Daarnaast delen ze twee belangrijke kenmerken:

• U kan aanvullende waarborgen kiezen, zoals bescherming bij overlijden of arbeidsongeschiktheid.
• Onder bepaalde voorwaarden kunnen ze worden ingezet voor vastgoedfinanciering.

Wie betaalt de premie?

• IPT: uw vennootschap is de verzekeringsnemer en betaalt de premies.
• VAPZ: u bent de verzekeringsnemer. 

De premie van een VAPZ kunt u zelf betalen, eventueel via een verhoging van uw bezoldiging. Ook de vennootschap mag de premie betalen, mits er een ‘voordeel alle aard’ wordt toegekend. Uw VAPZ-premie is aftrekbaar als sociale bijdrage en heeft geen impact op uw personenbelasting. 
Kiezen tussen VAPZ en/of IPT is dus geen kwestie van goed of slecht, maar van wat past bij uw persoonlijke situatie. 

Hoeveel kan u opbouwen? 

VAPZ
De premie is wettelijk begrensd als percentage van uw geïndexeerd netto belastbaar beroepsinkomen van 3 jaar geleden, met een absoluut maximumbedrag.

IPT
De 80%-regel bepaalt hoeveel ruimte er is: het totaal van uw wettelijk en uw aanvullend pensioen mag op pensioenleeftijd niet hoger liggen dan 80% van uw laatste brutojaarbezoldiging.

In de praktijk leidt dit tot één van deze strategieën:

• Een combinatie van VAPZ en IPT waarbij u eerst uw maximale premie VAPZ benut en, indien er nog fiscale ruimte is, aanvult met een IPT,
• uitsluitend een IPT opbouwen.

Hoe worden de premies belegd? 

Bij zowel VAPZ als IPT kiest u, binnen het wettelijk kader, hoe de premies worden belegd:

• Tak 21 met gewaarborgd rendement aangevuld met een eventuele niet‑gegarandeerde winstdeelname
• Tak 21 met 0%-garantie, waarbij het rendement volledig afhankelijk is van de niet‑gegarandeerde winstdeelname
• Tak 23, belegd in beleggingsfondsen zonder kapitaal- of rendementsgarantie, het resultaat hangt af van de financiële markten

Hoe wordt het eindkapitaal belast? 

De regels hieronder zijn gebaseerd op de fiscale wetgeving op 27/04/2026. 

De belasting bij uitkering verschilt tussen VAPZ en IPT en hangt af van wanneer u stopt met werken.
Zowel het VAPZ als IPT zijn de kapitalen op einddatum (inclusief de winstdeelname) onderworpen aan:

• 3,55% RIZIV-bijdrage 
• 2% solidariteitsbijdrage 

Na deze afhoudingen wordt het eindkapitaal (exclusief winstdeelname) belast in de personenbelasting. 
Daarnaast zijn er de eindbelastingen:

IPT
De eindbelasting, te verhogen met gemeentebelasting, bedraagt 10% als u 'actief'* blijft tot de pensioenleeftijd. Is dat niet het geval, dan bedraagt de belasting 16,5%. 

* Dat betekent dat u het aanvullend pensioen pas opneemt – al dan niet als gevolg van uw wettelijke pensionering – vanaf de wettelijke pensioenleeftijd of na een volledige loopbaan van 45 jaar, én u tot dat moment effectief actief blijft.

VAPZ
De eindbelasting is op basis van een fictieve rente. Bij uitkering wordt 11,11% bedrijfsvoorheffing ingehouden op de eerste schijf. 

In de jaren volgend op de uitkering geeft u jaarlijks tussen 3,5% en 5% van het pensioenkapitaal (exclusief winstdeelname) aan in uw personenbelasting. Afhankelijk van de leeftijd waarop u het kapitaal opneemt, gebeurt dat over 10 of 13 jaar. 

Het wordt samen met uw andere inkomsten belast aan het marginaal belastingtarief. Ook hier ontvangt u een ‘fiscaal gunsttarief’ als u actief blijft tot pensioenleeftijd. De belasting wordt in dat geval namelijk berekend op 80% van uw pensioenkapitaal. 

Het belastingtarief is dus niet alleen afhankelijk van de hoogte van uw opgebouwd pensioenkapitaal, maar ook van uw andere inkomsten na pensioenleeftijd. De hoogte van het wettelijk pensioen zal dus meebepalen aan welk tarief uw VAPZ-kapitaal belast wordt. Op basis van het huidige minimumpensioen voor zelfstandigen zal het marginaal belastingtarief in veel gevallen 40% of meer bedragen.

Wat leren we uit de vergelijking tussen VAPZ en IPT?

Om de verschillen concreet te maken, simuleren we een pensioen voor een 32-jarige zaakvoerder die 1.000 euro per jaar spaart. Bekijk de tabellen met de gedetailleerde berekening. 

Welke conclusies kunnen we trekken?

1. Wie meer risico durft nemen, heeft op lange termijn potentieel een hoger rendement met tak 23. Zelfs voor een jaarlijkse premie van 1.000 euro loopt het verschil op einddatum op tot 30.000 euro. Zoals eerder vermeld, zijn de mogelijkheden om in tak 23 te investeren uitgebreider bij IPT dan bij VAPZ. 
2. Er is geen premietaks bij het VAPZ, tegenover 4,4% bij IPT. Toch is het VAPZ zeker niet altijd fiscaal voordeliger dan IPT. Meer nog; van zodra uw wettelijk pensioen bruto meer dan 1.300 euro bedraagt, dan kan IPT interessanter zijn. 
3. Door vervroegd met pensioen te gaan, kan u veel geld mislopen. Enerzijds is er de zwaardere belasting, anderzijds speelt uiteraard ook het kapitalisatie-effect. Aan de zwaardere belasting kan u weinig doen. Zorg dat u tijdig begint met de opbouw van uw aanvullend pensioen om zo het kapitalisatie-effect in uw voordeel te doen kantelen. 

Pensioenopbouw is maatwerk

Uw pensioenstrategie evolueert mee met uw loopbaan, uw inkomen en de wetgeving. Wat vandaag geschikt is, kan morgen bijsturing vragen. Daarom is persoonlijke begeleiding essentieel.

Uw makelaar denkt met u mee en blijft u volgen doorheen uw loopbaan. Zo blijft uw pensioenstrategie afgestemd op uw doelen, uw onderneming en de geldende wetgeving.

Zoek een makelaar.

Belangrijke informatie 

Dit is een reclamedocument met algemene informatie over een verzekeringsproduct ontwikkeld door Vivium, een merk van P&V Verzekeringen, waarop het Belgisch recht van toepassing is.  
Voor persoonlijk advies of een verzekeringsofferte kan u uw makelaar contacteren. 

Het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen en de Individuele Pensioentoezegging zijn levensverzekeringen tak 21 en/of 23 die worden afgesloten voor een bepaalde duur, vermeld in de bijzondere voorwaarden. 

Voor u een overeenkomst VAPZ afsluit, raadpleegt u best het informatiedocument aanvullend pensioen, de infofiches duurzaamheid, het beheersreglement tak 23, het risicobeheersingsbeleid tak 23 en de algemene voorwaarden. 

Voor u een overeenkomst IPT afsluit, raadpleegt u best het informatiedocument aanvullend pensioen, de infofiches duurzaamheid, de beheersreglementen tak 23 en de algemene voorwaarden. 

Deze documenten VAPZ en IPT zijn beschikbaar op vivium.be of bij uw makelaar.  

Bij vragen of problemen kan u terecht bij uw makelaar.   

Hebt u een klacht? U kan contact opnemen via een e-mail naar klacht@vivium.be, per brief naar Klachtenmanagement Vivium, Koningsstraat 151, 1210 Brussel of telefonisch op 02 250 90 60. 

Biedt dat geen oplossing? Dan kan u contact opnemen met de Ombudsman van de Verzekeringen: ombudsman-insurance.be. Dat kan via een e-mail naar info@ombudsman-insurance.be, per brief naar de Meeûssquare 35, 1000 Brussel of telefonisch op 02 547 58 71. 

Als klant bent u beschermd door de gedragsregels voor verzekeringen.

U kan ook de volledige juridische informatie raadplegen.